Genel Antrenman Bilgisi

STRES, TOPARLANMA VE PERFORMANS

Ahmet ADAŞLIK
Tarafından Yazıldı Ahmet ADAŞLIK

Sizin için önerilenler. Bunları okudunuz mu ?

Hepimiz bundan bahsediyoruz ve deneyimliyoruz, peki ama stres nedir? Vücudun, homeostazı (vücudun iç biyolojik mekanizmalarının dengesi bu durumu) muhafaza etme kabiliyetinin üstesinden gelen ya da üstesinden gelebilecek herhangi bir talebe (stresöre) spesifik olmayan bir cevap olarak tanımlanmaktadır (1 – 2). Bunun anlamı, stresörün yapısından bağımsız olarak (örneğin, egzersiz, açlık, günlük işe gidip gelme, işle ilgili konular), vücudun stresi biyolojik bir olay olarak algılaması ve esasen aynı şekilde yanıt vermesidir. Farklı olan sadece cevabımızın büyüklüğüdür ve bu görev, sinir ve hormonal sistemlerimiz aracılığıyla uygun “uç ya da savaş” cevabını başlatan beyine verilir (3-4).

Biyolojik Tasarım

Biyolojik stres yanıtımıza daha derin bir içgörü kazandırmak için atalarımızın bir örneğini kullanmak daha net bir tablo çizebilir. Streslerinin doğası, bugün genel olarak yaşadıklarımızdan çok farklıydı. Birincil strescileri hayatta kalmak için bir savaşçı veya saldırgana veya saldırgana karşı ölümle ilgiliydi ve stresin doğası yoğun, akut fizyolojik bir tepki idi (Şekil 1). Bununla birlikte, bu kısa, ancak stresli karşılaşmadan sonra, temel noktaya (sakin durum – parasempatik veya PNS baskınlığı) dönecek kadar geniş bir iyileşme yaşandı. Bu, her fizyolojik sistemin (örneğin, bağışıklık sisteminin) homeostazı korumak için savaşdıktan sonra kendini yeniden kazanması ve yeniden yaratması için zaman verdi.

Buna karşın, günümüzün stresi genellikle, bazen asla ortadan kalkmayan fakat biriken düşük yoğunluklu, sürekli psikolojik strescileri içerir (Şekil 2). Örneğin, alarmınızla uyuyabilir ve toplantınız için geç bir panik içinde uyanıp kahvaltıyı atlayabilir, yavaşça gidip gelebilir, bir sunum için geç gelebilir, patronunuz tarafından azarlanabilir, sonra nihayet ofisine gönderebilirsiniz. Çocuğunuzun hasta olduğu ve okuldan alınması gerektiği konusunda bir çağrı alıyorsunuz – tanıdık geliyor mu? Bu sürekli stresler, bireysel olarak daha küçük olmasına rağmen, onarımı, toparlanması ve yenilenmesi için zamana ihtiyacı olan cismi biriktirir ve reddeder.

Bununla birlikte, her iki durumda da (atalarımız vs günümüzde) vücut, stres yoğunluğunu, farklı yoğunluklarda da olsa, benzer şekillerde aktive eder ve birçok tepkiyi bildiğimiz halde (örneğin, artan kalp atış hızı ve kan basıncı, depolanan yağların mobilizasyonu) , ter oranlarının artması), endişelenmeye değer şeylerin farkında olmayabiliriz (Tablo 1). Örneğin, yüksek epinefrin seviyeleri, trombosit yapışkanlığını artırarak kan pıhtılaşma yeteneğini arttırır (5). Tasarım gereği, bir hayatta kalma savaşı sırasında birinin kanamadan ölmesini durdurmak için gerekli olabilir, ancak kardiyovasküler sağlık üzerindeki bu sürekli etkiyi düşünün bu durum diğer biraz daha farklıdır.

Tablo 1: Fizyolojik Sistemlerde Stres Tepkisinin Etkisi

Neden gerginken ağız kuruluğu yaşadığımızı, neden bir köpeğin korktuğunda idrar yaptığını veya neden büyük bir yarıştan önce banyoya gitmeniz gerekebileceğini merak ettiniz mi? Hayatta kalma gereksinimlerimizi göz önünde bulundurun – yoğun stres dönemlerinde gereksiz görülen (örn. üreme, büyüme, bakım) herhangi bir enerji tüketen olay, hayatta kalmayı kolaylaştıran sistemlere (örneğin, kaslar, cilt – termoregülasyon) ihtiyaç duyulan kaynakları ve enerjiyi sağlamak için otomatik olarak kapatılır ). Tükürük, sindirim enzimleri ve sümük, ağız, mide ve üst Gİ’deki serbest bırakılmasının tümü enerji tüketir ve bu nedenle stres tepkisi sırasında kapatılır. Benzer şekilde, büyüme, onarım, bakım ve çoğaltmaya dahil olan sistemler de başka yerlerde ihtiyaç duyulan enerji ve kaynakları sağlamak için stres altında geçici olarak engellenir. Buna karşılık, mesanenin düz kasının kasılması, hayatta kalmak için koşmanız gerekirse sizi yavaşlatabilecek gereksiz idrar ve dışkı maddesini geçersiz kılmak için aktive olur. Savaş veya kaç yanıtımız aynı zamanda, savaş veya kaç yanıtımızı sürdürebilmek için ağrı algısını geçici olarak azaltır.

Toparlanma ve Performans

Her ne kadar gece açlıkla ilişkili düşük / tükenmiş karaciğer glikojenine cevaben uyanmadan hemen önceki saatlerde kortizol seviyeleri artmasına rağmen, bu daha sonra geri dönen karaciğer glikojeni eski haline getirmek için insülini yükselten bir miktar kahvaltı ile (glikoz ile) tersine çevrilebilir. Böylelikle kortizol başlangıç ​​seviyelerine geri döner. Bir an için bu homeostatik dengesizliği göz ardı ederek, gece boyunca üçüncü ve dördüncü (derin) uyku periyotları sırasında meydana gelen onarım ve rejenerasyonun ardından vücudun en fazla toplandığı zaman dilimini temsil etmelidir. 

Tablo 2: Yükselmiş Kortizolün Sürekli Etkileri (1, 2, 5, 6)

Kaynaklar

  1. Seyle H, (1978). The stress of life. New York, NY: McGraw-Hill.
  2. Kenney WL, Wilmore JH, and Costill DL, (2012). Physiology of Sport and Exercise (5th). Champaign, IL: Human Kinetics.
  3. McArdle WD, Katch, FI, and Katch, VL, (2015). Exercise Physiology; Nutrition, Energy and Human Performance. Baltimore, MD: Wolter Kluwer Health – Lippincott, Williams & Wilkins.
  4. Pocari JP, Bryant CX, and Comana F, (2015). Exercise Physiology. Philadelphia, PA: FA Davis Company.
  5. Sapolsky RM, (2004). Why Zebras don’t get ulcers. New York, NY: Henry Holt and Company, LLC.
  6. Hoehn, K, Marieb. EN. (2010). Human Anatomy and Physiology. San Francisco, CA: Benjamin Cummings.
  7. Pichot V, Busso T, Roche F, Garet M, Costes F, Duverney D, Lacour JR and Barthelemy JC, (2002). Autonomic adaptations to intense and overload training periods: A laboratory study. Medicine and Science in Sports and Exercise, 34(10): 1660 – 1666.
  8. Acharya UR, Joseph PK, Kannathal N, Lim CM, and Suri JS, (2006). Heart rate variability: A review. Medical and Biological Engineering and Computing, 44: 1031 – 1051.

Ahmet ADAŞLIK

Paylaşımlardan anında haberdar olmak istiyorsanız

Facebook Sayfamızı <

beğenmeyi ve

INSTAGRAM SAYFAMI

takip etmeyi unutmayın 🙂

BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR !

EMEĞE SAYGI  İÇİNLÜTFEN PAYLAŞIRKEN KAYNAĞINI BELİRTEREK PAYLAŞALIM…

Sizin için önerilenler. Bunları okudunuz mu ?

Yazar Hakkında

Ahmet ADAŞLIK

Ahmet ADAŞLIK

Herkese merhaba!

Bilimsellikten uzak bilgiler yerine, spora bilimsel destek niteliğinde yapılmış araştırmaları ve bir çok konuyu da sizlerle paylaşacağım…

Takipte kalmanız ve görüşlerinizi paylaşmanız benim için değerlidir. Bana ulaşmak isterseniz sitede bulunan sosyal medya hesaplarımı kullanabilirsiniz. MUTLU VE FİT KALIN !